Tekstil Sözlüğü – Gramaj, Ne Numarası, Jakar, GRS ve Diğer Terimler

Bir teklif veya şartname okurken karşılaştığınız terimi burada bulabilirsiniz. Terimler alfabetik sıradadır. Ürün bazlı sorular için SSS sayfamıza bakabilirsiniz.

Terimler (A – Z)

Akrilik

Petrol esaslı sentetik lif. Yün benzeri tuşe verir, keçeleşmez, boyayı iyi tutar ve yıkama sonrası formunu korur. Battaniye ve kilim üretiminde yaygındır.

Amfori BSCI

Tedarik zincirinde çalışma koşullarını denetleyen sosyal uygunluk programı. Kurumsal ve ihracat alımlarında sık talep edilir.

Atkı

Dokumada enine giden iplik. Çözgüyle dik açı yaparak kumaşı oluşturur.

Atkı sıklığı

Birim uzunluktaki atkı sayısı. Kilim ve dokuma ürünlerde yüzey dolgunluğunu ve aşınma direncini belirleyen temel ölçüttür.

Battal boy

200×230 cm ölçüsündeki battaniye. Çift kişilikten bir kademe büyüktür.

Boyarmadde

Lifin rengini oluşturan kimyasal madde. Renk haslığı, seçilen boyarmadde ve fikse koşullarına bağlıdır.

Büküm

İpliği oluşturan liflerin birbirine sarılma miktarı. Mukavemeti, tuşeyi ve yüzey görünümünü etkiler.

Çözgü

Dokumada boyuna giden iplik. Tezgâha önceden gerilir; atkı bunun arasından geçer.

Denye

Sentetik liflerde kullanılan numara birimi; 9.000 metre ipliğin gram cinsinden ağırlığı.

Elyaf

İpliği oluşturan en küçük lif birimi. Doğal (pamuk, yün) veya sentetik (akrilik, polyester) olabilir.

Fikse

Boyanın life kalıcı olarak bağlanması işlemi. Yetersiz fikse, yıkamada renk akmasına yol açar.

GRS

Global Recycled Standard. Geri dönüştürülmüş içeriği hammaddeden nihai ürüne kadar bağımsız denetçilerle izleyen sertifika. Sesli Tekstil'de yalnızca rejenere pamuk ipliği hattı için geçerlidir.

Gramaj

Birim alandaki ağırlık; g/m² ile ifade edilir. Battaniyede ısı tutmanın en belirleyici göstergesidir.

Harman

Farklı liflerin belirli oranlarda karıştırılması. Pamuk-akrilik harman, iki lifin güçlü yanlarını birleştirir.

Haslık

Rengin dış etkenlere (yıkama, sürtme, ışık, ter) karşı direnci. Test sonuçları 1–5 skalasında raporlanır.

Hav

Kumaş yüzeyindeki tüycük tabakası. Peluş ürünlerde uzun ve yoğundur; ısı yalıtımını artırır.

ISO 9001

Kalite yönetim sistemi standardı. Üretim süreçlerinin tanımlı ve izlenebilir olmasını gerektirir.

İzlenebilirlik kodu

Her üretim partisine atanan referans. Nihai üründen hammaddeye geri dönüş yapılmasını sağlar.

Jakar

Desenin dokuma sırasında iplik renkleriyle oluşturulduğu teknik. Desen kumaşın kendisindedir, yıkamayla kalkmaz.

Keçeleşme

Liflerin birbirine kilitlenerek yüzeyin sertleşmesi. Yünde görülür; akrilikte görülmez.

Kilim

Havsız, düz dokuma zemin kaplaması. Havlı halıya göre daha ince ve hafiftir.

Kondisyonlama

Lifin nem oranının üretim için uygun seviyeye getirilmesi. Eğirme kalitesini doğrudan etkiler.

Ne (numara)

Pamuk sisteminde iplik numarası. Sayı büyüdükçe iplik incelir. Ne 2/1 – Ne 30/1 Sesli Tekstil'in üretim aralığıdır.

Oeko-Tex Standard 100

Tekstil ürünlerini insan sağlığına zararlı 100'den fazla kimyasala karşı test eden uluslararası sertifika. Dört ürün sınıfı vardır; bebek ürünlerinde en sıkı limitler uygulanır.

Open-end

Rotor eğirme yöntemi. Ring'e göre daha hızlı ve ekonomiktir; iplik biraz daha hacimli olur.

Pike

Kabartmalı dokuma yapısında, tek başına kullanılabilen ince yatak örtüsü. Yorgandan farkı kılıfa ihtiyaç duymamasıdır.

Pilling (tüylenme)

Yüzeyde küçük tüy topakçıklarının oluşması. İlk kullanımlarda serbest liflerin dökülmesiyle başlar, zamanla azalır.

Ranforce

Sık dokunmuş düz pamuklu kumaş. Nevresim ve pike takımlarında yaygın kullanılır.

Rejenere iplik

Tekstil artıklarının yeniden lif hâline getirilip eğrilmesiyle üretilen iplik. Bakir hammadde ihtiyacını azaltır.

Ring iplik

Klasik eğirme yöntemi. Open-end'e göre daha düzgün ve mukavemetli iplik verir.

rPET

Kullanılmış PET şişelerden elde edilen geri dönüştürülmüş polyester. Sesli Tekstil'in ürün gamında rPET pike bulunmaz.

Skoç (ekose)

Birbirini dik kesen renk bantlarından oluşan klasik desen. Dokuma sırasında iplik renkleriyle kurulur.

Tuşe

Kumaşın ele geliş hissi; yumuşaklık, dolgunluk ve kayganlık algısı.

TSE

Türk Standardları Enstitüsü belgesi. Kamu alımlarında sık talep edilir.

Sık Karıştırılan Üç Çift

Terim	Karıştırıldığı terim	Fark
Jakar	Baskı	Jakarda desen dokuma içinde iplikle kurulur; baskıda yüzeye aktarılır
Pike	Nevresim	Pike ürünün kendisidir; nevresim bir kılıftır
Rejenere iplik	rPET	Rejenere iplik tekstil artığından; rPET kullanılmış PET şişeden elde edilir